TÜRKİYE ORTA ASYA HABER KKUORDİNATÖRÜ

POLİICAL UNİVERSİTEİT LEİDEN DÜNYA TÜRK HABER / WORLD TURKISH NEWS Türkiye'deki siyasi çalkantı: Demokrasinin geleceği var mı? konuk dersi 13 Mayıs 2025 Metin: Julia van der Elsen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun ve ana muhalefet partisinden onlarca kişinin tutuklanması Türk siyasetini sarstı. Bu olay ışığında, Türkiye'deki Sabancı Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü Dr. Berk Esen, Türk siyasetinin geleceği üzerine bir konferans vermek üzere Lahey'i ziyaret etti. 2002'den beri Türkiye'deki Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), demokratik kurumları zayıflattı ve özellikle 2017 reformlarının baskın bir başkanlık sistemi yaratmasının ardından Erdoğan'ın gücünü genişletti. Buna rağmen, muhalefet rekabetçi kalmayı başardı ve Türkiye'deki iktidar partisine meydan okudu. 19 Mart'ta Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanması, seçimlerin artık değişim sağlamadığı Rusya veya Venezuela'dakine benzer bir otoriterliğe doğru kaymanın sinyalini veriyor. Baskı, protestoları tetikledi ve muhalefet çabalarını yeniden canlandırdı. 12 Mayıs'ta Dr. Berk Esen konuk konuşmacı olarak yer aldı ve tutuklama ve Türkiye'nin demokratik beklentileri hakkında bizimle konuştu. Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanması, Türkiye'deki otoriterliğin mevcut gidişatı hakkında neye işaret ediyor? 'İmamoğlu'nun tutuklanması, Türkiye'nin seçim kurumlarından geriye kalanlara yönelik bir saldırıdır ve ülkeyi tam bir otokrasiye geri döndürme riskini taşımaktadır; bu durumda seçimlerin artık bir önemi kalmayacaktır. İmamoğlu, muhalefetin cumhurbaşkanı adayıdır ve şu anda Erdoğan'ın önünde anketlerde yer almaktadır. Bu nedenle tutuklanması, tek bir siyasetçiye yönelik sınırlı bir operasyon değil, ana muhalefet partisine ve seçmenlerin temsilcilerini seçme hakkına doğrudan bir meydan okumadır.' Wijnhaven'deki Dr. Berk Esen resimleri büyüt AKP'nin otoriterleşmesine rağmen, muhalefet son yıllarda seçimlerde önemli kazanımlar elde etti. Bu direnci nasıl açıklarsınız? 'Muhalefetin direnci iki ana faktöre bağlanabilir. Birincisi, Türk toplumunun çeşitliliğidir. Ülkenin etnik, dini ve mezhepsel farklılıkları göz önüne alındığında, iktidar partisinin gündemi için ezici bir destek sağlaması zordur. İkincisi, ana muhalefet partisi diğer muhalefet partilerini bir araya getirme konusunda takdire şayan bir iş çıkardı ve bu da 2019 yerel seçimlerindeki zaferlere yardımcı oldu. Bu zaferler, muhalefete değerli kamu kaynaklarına ve idari platformlara erişim sağladı. Bu sayede muhalefet, milyonlarca insana hizmet sunarak, merkezi hükümete paralel bir operasyon yürüttü ve bu süreçte destek tabanını genişletti. Yerel düzeydeki bu etkili yönetim sayesinde 2024 yerel seçimlerini kazandı.' Türkiye'deki siyasi kriz, dünyadaki diğer otoriter rejimlerden ne açıdan farklılaşıyor? 'Şu anda, yalnızca Küresel Güney ülkelerini değil, Batı'daki köklü demokrasileri de etkileyen küresel bir otokratlaşma dalgasına tanık oluyoruz. Örneğin, ABD'de Trump'ın başkanlığı, derin kurumsal çatışmalara yol açtı ve yargıya, bürokrasiye ve medyaya yönelik saldırılara neden oldu. Bu nedenle, Türkiye'nin tamamen benzersiz olduğundan emin değilim, ancak belki de iki yönü öne çıkıyor. Birincisi, Türkiye'de demokrasinin aşınması nispeten kademeli oldu. Sonuç olarak, Türkiye'deki demokratik gerileme on yıldan fazla bir sürede gerçekleşti ve ülke hala seçim kurumlarının çoğunu koruyor. İkincisi, iktidardan 23 yıl uzak kaldıktan sonra bile, ana muhalefet partisi seçimlerde hâlâ etkili ve iktidardaki partiye ciddi meydan okumalar yapabilecek durumda.' Türkiye'yi Erdoğan'la özdeşleştirme eğilimi var, ancak gerçekte seçmenlerin yaklaşık yarısını -belki de şu anda daha fazlasını- temsil eden canlı bir muhalefet mevcut. Bu konuları araştırmaya ve konuşmaya devam etmeniz için sizi umutlu veya motive eden şey nedir? 'Bir Türk vatandaşı olarak, ülkenin cumhuriyetçi ve laik geleneklerine derinden bağlıyım ve demokratikleşmeye dönüş umudunu taşıyorum. Ben bir politikacı değilim, sadece bir akademisyenim; ancak ülkemde olup bitenlere ışık tutmanın değerli olduğunu düşünüyorum. Demokratik erozyon ve otokratizasyon üzerine çalışan bir akademisyen olarak, bu alana katkıda bulunmanın ve öğrencilerimi bilgilendirmenin mesleki ve etik bir sorumluluk olduğunu hissediyorum.'