TÜRKİYE ORTA ASYA HABER KKUORDİNATÖRÜ

THE DAILY TRİBUNE BAHİA DÜNYA TÜRK HABER /WORLD TURKISNEWS IFJ-INTENATIONAL FEDERATION OF JOURNALİST Türkiye, İran'daki protestoları nasıl değerlendiriyor? Türkiye,yi yakından ilgilendiren çok hassas bir konu Ankara, Tahran'da rejim değişikliğinin yakın olduğuna inanmıyor ancak ülkenin etnik çizgiler boyunca parçalanmasından hala endişe duyuyor. Ankara ve Tahran, Suriye , Irak , Lübnan ve daha birçok yerde çıkarları sürekli çatışan, onlarca yıldır bölgesel rakipler olmuştur . Ancak, İran hükümetinin şiddet yoluyla devrilmesinin, farklı görüş ve özlemlere sahip çok etnikli bir nüfusa sahip 90 milyonluk ülkeyi alt üst edebileceği endişesi giderek artıyor. SETA düşünce kuruluşuna bağlı İran ve bölge analisti Mustafa Caner, "İran-Türkiye ilişkilerindeki temel gerilim ve rekabete rağmen, İran'ın toprak bütünlüğünü ve istikrarını korumak Türkiye için öncelikli bir konudur" dedi. Bu düşünce, Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Cumartesi günü televizyonda yaptığı açıklamalarda açıkça yansıtıldı. Fidan, Ankara'nın bu gösteriler sonucunda İran hükümetinin çökeceğini beklemediğini belirterek, gösterilerin 2022 protesto hareketine kıyasla daha küçük ölçekli olduğunu söyledi. Ancak İranlı analistler, bu gösterilerin en az 1999'dan beri en büyük gösteriler olduğuna inanarak bu değerlendirmeye karşı çıkıyor. Fidan, İran'ın son 30 yıldır izlediği iddialı bölgesel ve küresel politikalarının bedelini ödediğini ve bunun sonucunda Batı'dan ağır ekonomik yaptırımlarla karşı karşıya kaldığını söyledi. 'Mossad bunu gizlemiyor; İran halkını rejime karşı ayaklanmaya çağırıyorlar.' - Hakan Fidan, Türkiye Dışişleri Bakanı İran'ın genç, dinamik ve gelişmiş bir nüfusa sahip olduğunu ve bu nüfusun ekonomik ve günlük yaşamda çeşitli zorluklarla karşı karşıya olduğunu da sözlerine ekledi. Protestoların, dediği gibi, "rejime çok güçlü bir mesaj gönderdiğini" söyledi. "Eminim rejim bunu anlayacaktır," diye ekledi. Fidan ayrıca, İsrail'in arzuladığı sonucun -İran hükümetinin devrilmesinin- protestolar sonucunda gerçekleşmesini beklemediğini de belirtti. “Protestoların İran’ın yurtdışındaki rakipleri tarafından manipüle edildiği de bir gerçektir. Evet, bu bir gerçek. Mossad bunu gizlemiyor; kendi internet ve Twitter hesapları aracılığıyla İran halkını rejime karşı isyana çağırıyorlar,” dedi. Kaosa karşı temkinli. Ankara'daki İran Araştırmaları Merkezi Başkanı Serhan Afacan, Ankara'nın protestocuların, özellikle ekonomik şikayetleri olanların taleplerini meşru ve haklı bulduğunu, ancak son günlerde gösterilerin camilere saldırı gibi provokatif eylemlerle öne çıktığına inandığını söyledi. Afacan, Ankara'nın geçmişte de yapmadığı gibi, Tahran'ın İsrail ve ABD'nin hükümeti devirme çağrılarına katıldığı şeklinde yorumlayabileceği bir pozisyon alamayacağını da sözlerine ekledi. 'Ankara, genel olarak İran'ın istikrarsızlaşmasından, özellikle de İslam Cumhuriyeti rejiminden değil, ülkenin potansiyel olarak kaosa sürüklenmesinden endişe duyuyor.' - Serhan Afacan, Ankara İran Araştırmaları Merkezi "Şahsen, Ankara'nın genel olarak İran'ın istikrarsızlaşmasından, özellikle de İslam Cumhuriyeti rejiminden değil, ülkenin kaosa sürüklenmesinden endişe duyduğunu gözlemliyorum. Bu tür bir sonuca yol açabilecek eylemlerden kaçınıyor," diye açıkladı. Afacan ayrıca Ankara'nın İsrail'in bölgedeki istikrarsızlaştırıcı tutumundan rahatsız olduğunu belirtti. Geçtiğimiz yıl İran ile İsrail arasında yaşanan 12 günlük savaş sırasında Türkiye, İran'dan gelebilecek olası bir mülteci akını konusunda endişeliydi. Bu durum, sınır boyunca güvenlik önlemlerini artırdı ve Suriye iç savaşı sırasında olduğu gibi Ankara'nın 4-5 milyon Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapmasına yol açan dönemdeki kadar misafirperver olmayacağına dair gayri resmi sinyaller verdi. Caner, "İran'daki istikrarsızlığın Türkiye'ye getirebileceği maliyetler, göç veya uyuşturucu kaçakçılığı gibi sınır güvenliği sorunlarının ötesine geçiyor" diye ekledi. İran'da Türkiye sınırına yakın bölgelerde yaklaşık sekiz milyon Kürt nüfusu yaşamaktadır. Türkiye ve Kürdistan İşçi Partisi (PKK) 2024 yılında bir barış sürecine girmiş olsa da, bölgede, özellikle Suriye'de, altta yatan gerilimler devam etmektedir. PKK'nın İran kolu olan Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK) aktifliğini sürdürüyor ve Ankara sık sık Tahran'ı Irak-İran sınırındaki Kürt militan faaliyetlerine göz yummakla suçluyor. Trump'ın Rıza Pehlevi'ye karşı soğuk tavrı, ABD'nin İran'da 'Venezuela modeli'ni uygulayacağı yönünde spekülasyonlara yol açtı. Devamını oku " Caner, “Türkiye’nin Suriye ve Irak’taki PKK odaklı operasyonlarının sekteye uğramamasını sağlamak için, İran’daki karışıklığı istismar ederek nüfuzlarını genişletmeyi amaçlayan PJAK gibi unsurların güçlenmesini engellemek gerekiyor” dedi. Ankara'nın Suriye'de Kürt silahlı gruplarının Şam hükümetine entegrasyonu konusunda müzakerelerde çıkmaza girdiği bir dönemde protestoların gerçekleştiğini belirtti. "Nitekim, İran'da Kürt, Beluç ve Arap azınlıkların yaşadığı bölgelerde protestoların hızla şiddete dönüşmesi ve sahada gözlemlenen organize faaliyetler, Türkiye'nin bu konudaki endişelerinin yersiz olmadığını gösteriyor," diye ekledi. Türkiye, İran hükümeti için ileriye dönük yolun Batı ile ilişkileri yeniden başlatmak olduğuna inanıyor. Fidan, "Başta Amerikalılar olmak üzere kilit aktörlerin katılımıyla her iki taraf için de kazan-kazan durumu yaratabilecek bir anlaşmayı destekliyoruz, çünkü bölgenin istikrarı buna bağlı" dedi. İran'ın artık bölgesel komşularıyla "gerçek bir uzlaşma ve işbirliğine" girmesi gerektiğini de sözlerine ekledi. "İran'ın bu konuda gerçekten samimi bir çaba göstermesi gerekiyor. Herkesin doğrularının örtüştüğü ortak bir zemin bulabilmeliyiz," dedi. Fidan, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın İran'ın bölgeyle ilişkilerini yeniden düzenlemesine yardımcı olmada rol oynayabileceğini de sözlerine ekledi. Middle East Eye, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve ötesine dair bağımsız ve eşsiz haberler ve analizler sunmaktadır. Bu içeriğin yeniden yayınlanması ve ilgili ücretler hakkında daha fazla bilgi edinmek için lütfen bu formu doldurun . MEE hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz . Tavsiye edilen 'Yıkım değil, değişim istiyoruz': İranlı protestocular ABD ve İsrail'in müdahalesini reddetti. Sosyal medyada İranlı protestoculara destek ve yabancı müdahaleye dair endişeler yankılanıyor. Yoav Gallant, İsrail'in İran'daki protestoları 'görünmez bir elle' yönlendirmesi gerektiğini söylüyor.