TÜRKİYE ORTA ASYA HABER KKUORDİNATÖRÜ

DÜNYA TÜRK HABER /WORLD TURKISH NEWS WORLDPRESS NEWS BBC NEWS İran'daki Halk ayaklanması, rejime karşı yıllardır düzenlenen en büyük protestolar. İşte bilmeniz gerekenler. İran, iki haftadır ülke genelinde yoğun protestolarla karşı karşıya kalıyor ; bu durum, ülkenin iktidardaki rejimine yıllardır yöneltilen en büyük meydan okumayı oluşturuyor ve Başkan Trump, protestocuların şiddetli bir şekilde bastırılması durumunda müdahale edeceğine dair söz verdi. Başlangıçta İran'ın ekonomik çöküşü ve şiddetli enflasyonundan kaynaklanan protestolar, yaklaşık 185 şehirde gösterilere sahne olarak büyüdü. Bir izleme grubu, protestoların başlamasından bu yana binlerce tutuklama ve 500'den fazla ölüm olduğunu bildirdi. İşte bilmeniz gerekenler: İran protestoları nasıl başladı ve bugün ne hale geldi? Mevcut protesto dalgası, Aralık ayı sonlarında başkent Tahran'da esnafın greve gitmesi ve sokaklara dökülmesiyle başladı. İran'daki küçük işletme sahipleri uzun zamandır rejimi destekleyenler olarak görülüyordu, ancak hızla yükselen enflasyon ve geçen yıl değerinin %40'ından fazlasını kaybeden ulusal para biriminin değer kaybı, birçok insanın günlük ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelmesine neden olarak gösterileri tetikledi. Protestolar hızla yayıldı ve insanlar ülke genelinde düzenlenen yürüyüşlere katılarak sadece ekonomik sıkıntıları değil, aynı zamanda ülkenin katı rejimine karşı duydukları daha geniş çaplı hoşnutsuzluğu da dile getirdiler.İran protestoları nasıl başladı ve bugün ne hale geldi? Mevcut protesto dalgası, Aralık ayı sonlarında başkent Tahran'da esnafın greve gitmesi ve sokaklara dökülmesiyle başladı. İran'daki küçük işletme sahipleri uzun zamandır rejimi destekleyenler olarak görülüyordu, ancak hızla yükselen enflasyon ve geçen yıl değerinin %40'ından fazlasını kaybeden ulusal para biriminin değer kaybı, birçok insanın günlük ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelmesine neden olarak gösterileri tetikledi. Protestolar hızla yayıldı ve insanlar ülke genelinde düzenlenen yürüyüşlere katılarak sadece ekonomik sıkıntıları değil, aynı zamanda ülkenin katı rejimine karşı duydukları daha geniş çaplı hoşnutsuzluğu da dile getirdiler.Sosyal medyada neredeyse her gece paylaşılan videolarda , İran'ın çeşitli şehirlerinin sokaklarında protestocu kalabalıkların yürüyüş yaptığı , hükümet karşıtı sloganlar attığı ve bazı durumlarda ülkenin güvenlik güçleriyle çatıştığı görülüyor . İranlı yetkililerin tepkisi nasıl oldu? HRANA'ya göre , protesto dalgasının başlamasından bu yana binlerce kişi gözaltına alındı . Grubun 11 Ocak Pazar günü yaptığı açıklamaya göre, en az 538 kişi öldürüldü; bunların 490'ı protestocu, 48'i ise güvenlik güçleri mensubuydu. Araştırma grubu, kurbanların çoğunun "çoğunlukla yakın mesafeden açılan ateş sonucu gerçek mermi veya saçma tabancasıyla öldürüldüğünü" tespit etti. Associated Press'in haberine göre, İran Başsavcısı 10 Ocak'ta protestolara katılan herkesin "Tanrı düşmanı" olarak kabul edileceği ve bunun ölüm cezası gerektiren bir suç olduğu konusunda uyarıda bulundu. İslam Cumhuriyeti'nin yarı resmi Fars haber ajansı, 5 Ocak'ta çıkan karışıklıklar sırasında yaklaşık 250 polis memurunun ve korkulan Basij güvenlik gücünün 45 üyesinin yaralandığını iddia etmişti. İnternet izleme kuruluşu NetBlocks'a göre, İranlı yetkililer 8 Ocak'tan itibaren ülke genelinde telefon hizmetini ve internet erişimini kesti . Kuruluş, "ülke çapında internet kesintisinin" 11 Ocak'a kadar devam ettiğini belirterek, sosyal medyada "ulusal bağlantı seviyelerinin normal seviyelerin yaklaşık %1'i civarında sabit kaldığını" yazdı . Bağımsız IranWire haber sitesinin editörü Maziar Bahari, Cuma günü CBS News'e verdiği demeçte, Elon Musk tarafından işletilen uydu iletişim sistemi Starlink'in (ülkenin farklı bölgelerindeki bazı aktivistler için ana iletişim hattı olan) bile engellendiğini söyledi. CBS News, Starlink'i işleten SpaceX'ten konuyla ilgili yorum almak için girişimde bulundu ancak henüz bir yanıt alamadı. Trump, İran'ın protestocuları öldürmesi halinde "çok sert" karşılık vereceği konusunda uyardı. Trump, protestoların başlamasından bu yana birkaç kez, İranlı yetkililerin göstericileri öldürmesi durumunda ABD müdahalesi emri verebileceği tehdidinde bulundu. "İran belki de hiç olmadığı kadar özgürlüğe bakıyor. ABD yardım etmeye hazır!!!" diye yazdı başkan 10 Ocak'ta Truth Social'da. İran da yaşanan baskı ve sefalet insanları hükümete karşı isyan ettirdi